Demon Slayer i jego symbole

Dawno nic mnie tak nie wciągnęło jak Demon Slayer. Wszystko zaczęło się od tego, że bez znajomości mangi czy serialu poszedłem na kinowy film. I przepadłem.

Błyskawicznie połknąłem cały serial, jednak zacząłem się zastanawiać czy to co widzę w serialu ma jakieś znaczenie? W końcu Japończycy kochają symbole.

No i wiecie co. Miałem rację. Aha. Zanim zaczniemy, ostrzeżenie: możliwe, że poruszę tutaj wątki, które można uznać za spoilery. Czujcie się ostrzeżeni.

Za spektakularnymi walkami i całą historią mangi kryje się masa ukrytych znaczeń i symboli. Każdy wzór na ubraniu, kolor miecza, a nawet maska, którą nosi postać, ma swoje głębsze, ukryte znaczenie, zakorzenione głęboko w japońskiej kulturze i folklorze.

Język ubrań [0:59]

Zaczniemy od czegoś oczywistego. Od jednej z wizytówek Tanjiro, czyli jego czarno-zielone kraciaste haori. Wzór ma spore znaczenie, bo w Japonii znany jako ichimatsu moyo, zyskał popularność w erze Edo dzięki aktorowi kabuki z 18. wieku – Sanogawa Ichimatsu. Symbolizuje on dobrobyt, pomyślność i ciągłość rodu. Pasuje zarówno do Tanjiro, jak i do całej jego rodziny, bo nosząc go nieświadomie niesie na sobie dziedzictwo i związane z nim nadzieje.

To oczywiście nie wszystko. Teraz spójrzmy na Zenitsu. Wprawdzie wiecznie lamentuje, ale teraz nie będziemy o tym rozmawiać. Jego żółte haori pokryte jest wzorem trójkątów, zwanym uroko. Wzór ten ma przypominać łuski ryby lub węża. W japońskiej tradycji jest to symbol ochrony i odradzania się. To idealnie do niego pasuje, bo to bohater, który musi „zrzucić starą skórę” swojego strachu, by stać się potężnym wojownikiem.

No i w końcu Nezuko. Jej kimono to odrębna historia. Różowy wzór w liście konopi, asanoha, to tradycyjny motyw używany na ubrankach dla niemowląt. Symbolizuje on zdrowie, witalność i nadzieję, że dziecko będzie rosło silne i zdrowe. To poruszający detal, biorąc pod uwagę, że jej brat walczy o jej uzdrowienie i powrót do człowieczeństwa.

Ostrza, które mówią [3:00]

Nie byłoby serialu bez mieczy Nichirin. Każdy jest wykuty z unikalnej, absorbującej słońce rudy i w świecie mangi oraz anime są jedyną bronią zdolną zabić demony. Ale ich prawdziwa magia tkwi w kolorach, które przybierają w dłoniach swoich właścicieli. Według tego co słyszymy ma być to lustro duszy wojownika.

Czarny miecz Tanjiro to rzadkość i zagadka. Skoro jest lustrem jego duszy, to nie jest najlepiej kojarzący się kolor. W świecie Demon Slayer czarne ostrze jest postrzegane jako zły omen, symbol wojownika, który nie ma jasno określonego stylu walki i często umiera młodo. Jest w tym też twist, bo czerń to także kolor, który pochłania wszystkie inne. Co może symbolizować wszechstronność Tanjiro i jego zdolność do opanowania legendarnego Oddechu Słońca – techniki, od której pochodzą wszystkie inne.

Idąc dalej czerwony miecz Rengoku to oczywiście płomień i pasja. Niebieski Giyu to woda – spokój, adaptacja, ale i niszczycielska siła. Żółty Zenitsu? Błyskawica. Gwałtowna, natychmiastowa moc, która uderza, zanim zdążysz mrugnąć.

Twarze, które chronią [4:34]

Mamy stroje, mamy miecze, więc teraz weźmy maski. Te w Demon Slayer to coś więcej niż tylko ozdoba. Maski, które Urokodaki wręcza swoim uczniom, to maski Kitsune, czyli maski lisa. W japońskim folklorze lisy są sprytnymi, magicznymi istotami, posłańcami bogów. Maska ma chronić ucznia podczas Ostatecznej Selekcji. Każda jest spersonalizowana – blizna na masce Sabito, kwiaty na masce Makomo. Z kolei maska Tanjiro ma symbol słońca, co jest kolejną zapowiedzią jego przeznaczenia. Tylko oglądając serial za pierwszym razem w ogóle nie zwracałem na to uwagi.

A sam Urokodaki? Nosi maskę Tengu – długonosego demona-goblina z japońskich legend. Przy czym to nie tak, że Tengu zawsze są złe. W Japonii często przedstawiani byli jako potężni wojownicy i strażnicy gór. Maska Urokodakiego symbolizuje jego rolę jako surowego, ale opiekuńczego mentora, który chroni swoich podopiecznych. A dlaczego ją nosi? Podobno demony naśmiewały się z jego łagodnej twarzy. Ta maska to jego tarcza.

Kolczyki hanafuda [5:57]

Kolczyki Tanjiro to chyba najważniejszy z symboli całej serii. Kolczyki odziedziczył po ojcu i na pierwszy rzut oka przypominają japońskie karty do gry o tej samej nazwie. Niemniej ich design, przypominający wschodzące słońce, jest kolejnym naprowadzeniem na to, kim ma być Tanjiro.

Nawet Muzan Kibutsuji, król demonów, boi się tego, kto je nosi. A ma czego, bo wcześniej nosił je m.in. Yoriichi Tsugikuni, legendarny, pierwszy zabójca demonów i twórca Oddechu Słońca.

Kolczyki są symbolem tej pierwotnej, najpotężniejszej techniki. Są dziedzictwem, przekazywanym z pokolenia na pokolenie wraz z tańcem Kagura – rytuałem, który jest w rzeczywistości formą Oddechu Słońca. Tanjiro, nosząc je, jest żywym przypomnieniem o jedynym człowieku, który niemal pokonał Muzana.

Demony i kwiaty [7:00]

Demony w Kimetsu no Yaiba to oni z japońskiego folkloru – przerażające istoty o nadludzkiej sile. I w tym nie ma nic zaskakującego. Natomiast to co jest ciekawe to fakt, że akcja anime osadzona jest w erze Taishō, okresie wielkich zmian i niepokojów w Japonii. To był czas, gdy z jednej strony miasta się rozbudowywały, a z drugiej na wsiach panowała bieda. Ona i strach przed modernizacją to idealne podłoże do tego, aby wszędzie widzieć demony – z reguły chodziło o ludzi sprowadzonych na złą drogę przez desperację.

No dobrze, ale są jeszcze kwiaty. Jak szybko się dowiadujemy jedyną rzeczą, której boją się demony, oprócz słońca, są kwiaty glicynii, czyli fuji. W Japonii glicynia, zwana też wisterią, symbolizuje nieśmiertelność, ale także miłość i ochronę. W Demon Slayer jej zapach jest dla demonów trucizną. Domy z herbem glicynii to bezpieczne przystanie dla łowców. Tym samym kwiat ten staje się symbolem nadziei i bezpieczeństwa w świecie, który opanował mrok.

Na sam koniec zostawiłem kwiat, który nie istnieje. Niebieską pajęczą lilię. Święty Graal Muzana. Legendarny kwiat, który ma pozwolić mu przezwyciężyć słońce. Kwiaty pojawiają się w serialu szybko. W swojej czerwonej postaci. W Japonii czerwone pajęcze lilie są kwiatami śmierci i pożegnania, często sadzonymi na cmentarzach. Natomiast niebieska wersja to fikcja, symbol niemożliwego do osiągnięcia celu, obsesji, która prowadzi do zniszczenia.

Nie wyczerpałem tematu, bo symboli w mandze i serialu jest znacznie więcej. Oczywiście zachęcam do dzielenia się w komentarzach. A tymczasem zostawiam Was i do następnego.

Źródła

• Reider, Noriko T. (2010). Japanese Demon Lore: Oni from Ancient Times to the Present. Logan, Utah: Utah State University Press.
• „Transformation of the Oni: From the Frightening and Diabolical to the Cute and Sexy” – researchgate.net/publication/297991016_Transformation_of_the…
• „'Oni' and Outsiders in Japanese Cultural History” – nippon.com/en/japan-topics/g02276
• Boss, A. (2020). „An Analytical Comparison of Foxes within European and Japanese Beast Tales” – open.library.ubc.ca/soa/cIRcle/collections/ubctheses/24/item…
• Pressler, S. (2022). „Examining Reflections of Religious Shifts in Japanese Society Through Female Kitsune Characters in Japanese Literature” – ir.library.illinoisstate.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=261…
• Britannica – Tengu – britannica.com/topic/tengu
• „'Tengu': The Birdlike Demons that Became Almost Divine” – nippon.com/en/japan-topics/b02507
• Shaver, Ruth M. (2013). Kabuki Costume. Rutland, Vermont: Tuttle Publishing.
• Tokyo Weekender (2024). „Wagara: Japanese Patterns and What They Mean” – tokyoweekender.com/art_and_culture/history/wagara-japanese-p…
• Japanese Temple (2021). „Japanese Pattern and Hidden Meaning” – japanese-temple.com/blogs/japanese-temple/japanese-pattern
• The Becos (2023). „10 Japanese Patterns (Wagara) Steeped in History and Their Traditional Meaning” – en.thebecos.com/blogs/column/10-japanese-patterns-steeped-in…
• Luu, S., & McKinney, E. (2021). „Kimono: Elucidating Meanings of Japanese Textile Artifacts for a Museum Audience” – scielo.br/j/anaismp/a/XyFMg9jgwZRZ7RSYqjR4wqc
• Assmann, S. (2008). „Between Tradition and Innovation: The Reinvention of the Kimono in Japanese Consumer Culture”
• Valk, J. (2024). „Cultural Literacy as Mission and Product: Age, Class, and Gender in Japan's Kimono Academies”